Pod angielskim terminem „softproofing” kryje się dokonywanie oceny kolorystycznej przygotowywanej pracy na monitorze komputera, przed wykonaniem wydruku nakładu. Właściwe zorganizowany system kontroli i zarządzania kolorem pozwala również na wyeliminowanie konieczności dokonywania wydruków próbnych.

System softproofingu składa się z kilku składników. W jego skład wchodzą, poza wysokiej klasy monitorem z funkcją sprzętowej kalibracji, również precyzyjne pliki z profilami barwnymi materiałów drukarskich, jak i stosowanych urządzeń oraz oprogramowanie edycyjne umożliwiające wykorzystanie wszystkich posiadanych informacji. Warto pamiętać, że wszystkie te elementy są ze sobą ściśle powiązane, a o całej sile systemu stanowi jego najsłabszy element.

Wysokiej klasy monitor z funkcją sprzętowej kalibracji umożliwia przede wszystkim nie tyle „ładne”, co wierne odwzorowanie koloru i najdrobniejszych nawet detali. Stąd bardzo wysokie wymagania stawiane przeznaczonym do tego typu zastosowań konstrukcjom. Monitory EIZO do zaawansowanych zastosowań graficznych charakteryzują się szerokim zakresem możliwych do wyświetlenia odcieni, wysoką równomiernością podświetlenia i koloru na całej powierzchni matrycy oraz możliwością sprzętowej kalibracji z wykorzystaniem tabeli barw zapisanej w elektronice urządzenia.

Sprzętowa kalibracja pozwala precyzyjnie wyregulować monitor do pożądanych przez operatora ustawień. Jednocześnie zbierane są informacje o tym, jak monitor odwzorowuje kolory. Szczegółowym zapisem tych informacji jest plik ICC z tzw. profilem barwnym.

Jednak odpowiednio skalibrowany i oprofilowany monitor, to nie wszystko. Nawet najbardziej zaawansowane urządzenie tego typu nie pozwoli na uzyskanie satysfakcjonujących rezultatów, jeżeli stosowane oprogramowanie nie uzyska informacji o tym, jak odwzorowuje kolory zarówno urządzenie wejściowe (np. cyfrowy aparat fotograficzny, skaner), jak i wyjściowe (drukarka, maszyna drukarska). Co równie istotne – w przypadku druku na odwzorowanie barw wpływają nie tylko możliwości samego urządzenia, ale także użyte materiały, takie jak papier, tusze czy farba drukarska. Informacje te również zapisywane są w plikach ICC.

Skąd czerpać profile barwne stosowanych do wydruku papierów czy barwników? Najczęściej dostępne są one na stronach internetowych producentów tych materiałów. Można też użyć ogólnie dostępnych profili standardowych przestrzeni barw urządzeń drukarskich takich, jak Coated FOGRA27 czy Eouroscale Coated v2. Jest to najprostsza metoda, ale jednocześnie obarczona sporym błędem. Profil taki jest wprawdzie odpowiedni dla wybranego rodzaju papieru, ale nie uwzględnia wpływu takich czynników, jak warunki jego przechowywania, jak również faktu, że każde urządzenie drukujące zachowuje się nieco inaczej.

Najbardziej wymagającym użytkownikom pozostaje więc wygenerowanie własnego profilu barwnego. Do wykonania tego typu operacji konieczne jest posiadanie spektrofotometru, odpowiednio szczegółowej próby testu barwnego oraz oprogramowania. Dla uzyskania precyzyjnej informacji o tym, jak posiadana drukarka odwzorowuje kolory wymagane jest użycie testu barwnego zawierającego przynajmniej 1000 pól. Tak uzyskane profile ICC opisujące szczegółowo zachowanie posiadanej kombinacji urządzenia drukującego, papieru oraz barwników dadzą potencjalnie najlepsze rezultaty.

Mając precyzyjne profile ICC każdego biorącego w procesie softproofingu urządzenia, papieru czy barwników, możliwe jest wykorzystanie systemu zarządzania barwą. System CMS (Color Management System) posiadając dane o tym, jak urządzenia odwzorowują barwy niejako „tłumaczy” oprogramowaniu edycyjnemu, w jaki sposób informacja zapisana przez cyfrowy aparat fotograficzny powinna zostać wyświetlona na ekranie, a następnie wydrukowana, by zachować zgodność kolorystyczną na każdym etapie przygotowywania materiałów do druku.

Nie można jednak zapomnieć o kolejnym ważnym elemencie systemu softproofingu – oprogramowaniu edycyjnym. Podstawowym stawianym tu wymogiem jest umiejętność wykorzystania informacji udzielanych przez system zarządzania barwą. Jeżeli oprogramowanie nie potrafi wykorzystać informacji z profili ICC, to uzyskane efekty będą dalekie od oczekiwanych. Wysokiej klasy software, jak np. programy z pakietu Adobe Creative Suite pozwalają uzyskać symulację wydruku przygotowywanych materiałów z użyciem dostępnych w systemie profili barwnych bez wprowadzania najmniejszych zmian do edytowanych prac.

Warto pamiętać, że podgląd wydruku na ekranie monitora to w dalszym ciągu symulacja i zwykle nie jest idealny. Może być jednak na tyle precyzyjny, by dać wystarczająco dobre pojęcie o tym, jaki efekt zostanie uzyskany podczas druku, bez wydłużania czasu przygotowania nakładu czy ponoszenia kosztów związanych z dokonywaniem wydruków próbnych. Umiejętne wykorzystanie narzędzi oferowanych przez oprogramowanie edycyjne oraz właściwie zorganizowany system zarządzania kolorem, pozwala na uniknięcie przykrych niespodzianek na wydruku i może znacząco przyspieszyć pracę np. w przygotowalni.

Obecnie wszystkie procesy związane z kalibracją i profilowaniem stają się coraz bardziej precyzyjne, a jednocześnie coraz prostsze w stosowaniu i coraz bardziej przystępne cenowo. Z pewnością są to dobre argumenty zachęcające wiele osób do doskonalenia własnego warsztatu pracy.